De Nederlandse landbouwsector exporteerde in 2025 voor een record van 137,5 miljard euro aan producten en dat is zes procent van de wereldhandel[1]. Dit maakt ons land tot de grootste landbouwexporteur ter wereld na de Verenigde Staten en Brazilië. De keerzijde van dit landbouwsucces kennen we ook maar al te goed.

Landbouw verschoof na de Tweede Wereldoorlog steeds meer naar het produceren voor de internationale markt met achter zich een grote agribusiness en sterk ondersteund door de kennis van de landbouwuniversiteit. In Nederland zie je een enorme groei van het aantal landbouwhuisdieren, waar de landbouw dan met name het voedsel voor produceert en importeert[2]. De mest (en urine) van al deze dieren kon absoluut niet in de akkerbouw of de eigen weilanden worden afgezet wat leidde tot de grote vervuiling in de 80-er en 90-er jaren, die nog steeds niet is opgelost[3].

Inmiddels heeft de rechter volop bevolen dat Nederland de stikstofuitstoot moet verminderen en is de landbouw ook echt eens aan zet[4]. In mijn vorige column legde ik uit dat minister van Essen dat ook wil en het besluit van de provincie Noord-Brabant om eind dit jaar een procedure te beginnen om de natuurvergunningen van vijf pluimveebedrijven in te trekken laat zien dat zijn plannen nu ook doorgezet moeten worden[5]. Voor de sector is de tijd voorbij dat het stikstofprobleem alleen met optimalisaties en technologische oplossingen aangepakt kan worden. Ik kan me haast niet voorstellen dat er niet steeds meer boeren zijn die dit ook inzien[6]. En juist die willen nu wel eens naar zekerheid toe in plaats van acties die dat maar ondergraven.

Maar goed, het zal De Telegraaf niet zijn die het boerenprotest nu graag zou willen aanwakkeren, want “Withete boeren zinnen op megaprotest tegen stikstofplannen” is hun kop[7]. Maar “Publieksvriendelijke actie tegen stikstofplan” kopt Boerderij.nl juist[8], naar zij zeggen het grootste onafhankelijke vakinformatie- en nieuwsplatform voor de agrarische sector in Nederland. Die zullen er dan toch ook wel enige kijk op hebben denk ik dan.

Minister Van Essen is ervan overtuigd dat met zijn pakket aan maatregelen kan worden voorkomen dat intrekkings- of handhavingsverzoeken succesvol zijn. Ik help het hem inderdaad hopen, maar de Brabantse situatie laat zien dat er zonder zijn pakket toch echt heel hard ingegrepen zal worden door de rechter.

En daar gaan alleen maar tegenacties echt niets meer aan veranderen.

[1] https://www.staatvanlandbouwnatuurenvoedsel.nl/kerncijfers/internationale-handelspositie-landbouwgoederen/

[2] https://www.groentennieuws.nl/article/9850416/nederlandse-rol-in-wereldvoedselvoorziening-kleiner-dan-gedacht/

[3] https://www.pbl.nl/publicaties/dertig-jaar-mestbeleid

[4] https://petersvisser.nl/2025/03/24/stikstofaanpak-toch-vooral-weer-uitstel/#more-3118

[5] https://www.boerderij.nl/van-essen-alles-op-alles-om-intrekking-brabantse-vergunningen-te-voorkomen

[6] https://sterke-erven.nl/artikel/641544-caring-farmers-positief-over-stikstofplannen-van-essen/

[7] https://www.telegraaf.nl/binnenland/withete-boeren-zinnen-op-megaprotest-tegen-stikstofplannen-een-beetje-boe-roepen-op-het-malieveld-heeft-geen-zin/158888957.html

[8] https://www.boerderij.nl/publieksvriendelijke-actie-tegen-stikstofplan

Deel deze column