Gisteren verscheen het coalitieakkoord[1] van de drie partijen die een minderheidskabinet willen vormen. U hebt daar al veel over kunnen horen en lezen, maar ik had me voorgenomen om er niet meteen op te reageren, en ik ben ook blij dat ik dat niet gedaan.

Bij eerste lezing viel het me heel erg tegen: wat een VVD-gekleurd verhaal is dit toch geworden dacht ik toen. Geen wonder dat Yeşilgöz elke keer zo staat te glunderen als ze met zijn drieën de pers te woord staan. Inmiddels ben ik blijkbaar te lang uit de politiek om te vergeten dat je ook als Yeşilgöz zonder blikken of blozen al in het begin ervan op kunt schrijven dat de “belangrijkste les is: het (opnieuw) leren van de kunst van het samenwerken en het overleg”, maar ondertussen net zo makkelijk GL-PvdA op basis van populistische framing uitsluit van echte samenwerking. 

Het valt voor mij moeilijk te begrijpen dat de heren deze zware VVD-saus toegestaan hebben, waar de sfeer tussen hen beiden toch zo goed was en het gezamenlijke verhaal[2] ook veel aanknopingspunten bood voor links om bij aan te haken. Een uitstekend voorbeeld van deze in feite te zware VVD-saus is het handhaven van de hypotheekrenteaftrek. Deze aftrek kost de staat zo’n 11 miljard per jaar[3] en iedere econoom kan aangeven dat je hier echt mee moet stoppen, je stimuleert niet een verhitte markt en al helemaal niet met zoveel geld. Beide heren wilden er dan ook terecht mee stoppen en de aftrek uiteraard netjes afbouwen, zoals al vaker gebeurd in bijv. het VK of Zweden en nergens tot problemen heeft geleid[4].

Ook de blokkade van Eurobonds, het gezamenlijk aangaan van leningen door de EU, is zo’n typische VVD-onwil. Je kunt wel ronkend opschrijven dat “Nederland koploper moet worden in een digitale wereld”, daar heb je toch een sterke Europese techsector voor nodig en die krijg je alleen als je daar ook gemeenschappelijk aan werkt en in investeert. Ook als het gaat om klimaat of migratie heb je bij uitstek een gemeenschappelijke inzet nodig en al helemaal bij defensie, waar echt heel veel geld bij moet. Als je echt wilt dat “Nederland en Europa weerbaar worden”, en dat niet wil laten verdampen in inefficiëntie, zul je dat samen moeten doen en regelmatig ook gezamenlijk moeten financieren.

Zo kan ik nog wel even doorgaan, dus ik vermoed dat Klaver morgen bij de bespreking ervan met zijn achterban niet bepaald zal staan te springen. De uitgestoken hand zal wel blijven, want er zit ook zeker veel in waar GL-PvdA blij mee kan zijn zag ik dan wel in tweede instantie. Het venster naar buiten dat onder het kabinet Schoof werd gesloten gaat weer open. Ook door ontwikkelingshulp weer veel meer de plaats te geven die nodig is voor een veiliger wereld. Voor Gaza is belangrijk dat de VN-hulporganisatie UNRWA wordt hersteld en de nationale en Europese sancties tegen de regering-Netanyahu van kracht blijven. Er wordt ook serieus ingezet op stikstofreductie, zij het met wel een CDA-saus van veel geloof in de techniek. Die valt in de harde praktijk toch altijd behoorlijk tegen, dus harde maatregelen zullen nodig zijn. Gelukkig komt daar ook weer geld voor, maar of alles op tijd komt om de natuur te herstellen is nog maar de vraag. En er wordt ook zeker ingezet op een beter klimaatbeleid en een groene groei van onze economie. Maar ik zie geen alternatief voor de afgeschafte CO2-heffing en de echte stimulans voor duurzame sectoren zie ik er ook niet zo in terug. Dus of alles hier wel op tijd komt om op tijd aan de rechterlijke uitspraak te voldoen[5], mag je je ook gerust afvragen.

Dan de grootste flessenhals. Dit alles gaat nauwelijks tot niet betaald worden door bedrijven en door mensen met veel vermogen. Het zijn vooral ‘gewone’ Nederlanders die dit mogen ophoesten, en ja dat mag je toch ook wel een hele grote VVD-overwinning noemen. Ik snap hierbij echt niet dat de heren dit hebben toegestaan. Maar eerlijk gezegd valt me al enige tijd op hoe vermoeid Bontenbal inmiddels oogt en hoe hij eigenlijk steeds meer een ‘gewone’ CDA-er aan het worden is, van wie je niet zo goed hoogte krijgt over wat hij nou echt wil. En ja, Jetten is dan wel de energieke positivo zelve, vandaar ook een bepaalde vernieuwende frisheid hier en daar in het akkoord zag ik vanochtend wel. Maar hij zal al die positiefheid ook wel nodig hebben met dit verhaal, want wellicht is bij hem het samenhouden van de drie leidender geworden dan zijn politieke uitgangspunten. Met dit verhaal zal D66 meer dan gehalveerd worden bij de volgende verkiezingen, die de VVD wellicht dan wel graag zo snel mogelijk zien komen.

Al met al mag Jetten nu zeker hopen dat de oppositie hier nog heel wat VVD-kantjes vanaf haalt.

[1] https://www.kabinetsformatie2025.nl/documenten/2026/01/30/aan-de-slag—coalitieakkoord-2026-2030

[2] https://www.kabinetsformatie2025.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/12/02/tussenverslag/inhoudelijke-en-ambitieuze-agenda-van-d66-en-cda.pdf

[3] https://www.nporadio1.nl/nieuws/politiek/8cfe5d24-b29b-4a5a-8952-c842b429e078/hypotheekrenteaftrek-hoog-op-politieke-agenda-wat-is-het-voordeel-van-afschaffen

[4] https://www.groene.nl/artikel/hypotheekrenteaftrek-kan

[5] https://nos.nl/artikel/2600026-rechtbank-nederland-moet-meer-doen-tegen-klimaatverandering-en-bonaire-beschermen

Deel deze column