Het zal u niet ontgaan zijn dat het deze week vijf jaar geleden is dat Nederland de eerste coronabesmetting kreeg en dit was de opmaat voor iets wat iedereen van na de Tweede Wereldoorlog nog nooit had meegemaakt[1]. Tegelijk horen we dat Nederland nu niet echt klaar is voor een pandemie van die schaal[2]. Maar goed, dat laat zich ook wel uitleggen, helaas.

Misschien iets minder opgevallen, maar deze week kwam de Europese Commissie bij monde van hun Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra met een reddingsplan voor de Europese industrie, en dan met name ook de zware energie-intensieve industrie en de tech-industrie[3]. Legde de vorige Commissie de nadruk op het halen van de klimaatdoelen, volgens Hoekstra wil de huidige Commissie het bedrijfsleven vooral gaan helpen om die doelen echt te kunnen gaan halen (sic?). Want de klimaatdoelen uit de Green Deal – 55 procent minder broeikasgassen in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050 – blijven overeind. Uiteraard denk ik er dan maar bij, want dat is nog ver genoeg weg.

Hetzelfde geldt in Nederland. Uiteraard blijven ook hier de klimaatdoelen overeind bij monde van de verantwoordelijk minister Hermans[4], alleen de weg daar naartoe wordt ‘soepeler gemaakt’. Ook hier is veel kritiek op, met name omdat het ambitieniveau en daarmee het  tempo van de maatregelen te laag is om die doelen te halen en vooral CO2-opslag de grote deus ex machina is[5].  Nee, deze coalitie is duidelijk afscheid aan het nemen van de klimaatdoelen. Partijen willen bestaande plannen nog wel uitvoeren, maar nieuwe ingrijpende maatregelen – verplichte warmtepomp, rekeningrijden – komen er niet. En dan is het al met al niet genoeg om de doelen te halen[6].

Ik kan zo nog wel even doorgaan, maar waarschijnlijk voelt u al aan waar ik naartoe wil. Want op zich snap ik ook wel dat Europa iets moet, nu de VS met een drill, baby, drill-president al helemaal lak heeft aan klimaatbeleid en China van oudsher met heel veel staatssteun en spionage het eigen bedrijfsleven helpt. Maar dan nog. We denken vaak dat we rationele wezens zijn, die op een verantwoorde manier keuzes maken, maar ons gedrag verloopt toch vaak onbewust op basis van allerlei interne en externe factoren. En het allerbelangrijkste voor mensen is om ergens bij te horen[7], en daarvoor wordt ook vaak elke rationaliteit overboord gezet. Al met al is de mens niet echt geschikt om noodzakelijk beleid dat ingrijpt op ons gedrag lang vol te houden en al helemaal niet als pas na langere tijd die doelen (mogelijk) bereikt worden.

Klimaatbeleid is daar een goed voorbeeld van. Het is overduidelijk dat we daar serieus aan moeten, omdat we anders ons eigen voortbestaan op aarde uiteindelijk op het spel zetten. Ik ga daar niet eens meer verwijzingen voor geven, dat is nu wel duidelijk genoeg. Alleen moeten we al heel veel doen om dit proces voorlopig alleen maar langzamer te laten gaan. Je moet dus heel veel investeren en vraagt ook veel van mensen, terwijl je het op zijn best minder langzaam slechter ziet worden. Krijg daar de handen maar eens voor op elkaar bij je kiezers en dus kunnen opportunisten in de politiek wel heel makkelijk scoren[8].

Maar ja, wie beseft dat ons DNA voor zo’n 96% gelijk is aan dat van gorilla’s , zo’n 97% aan dat van chimpansees en zo’n 98% gelijk aan dat van bonobo’s[9] beseft ook wel hoe je mensen eigenlijk moet inschatten.

En nee, rationaliteit is dan niet het eerste woord dat bij mij opkomt.

[1] https://nos.nl/video/2557459-vijf-jaar-na-corona-zo-begon-en-eindigde-de-pandemie-in-nederland

[2] https://www.rtl.nl/nieuws/politiek/artikel/5494221/vijf-jaar-corona-nieuwe-pandemie-ic-capaciteit

[3] https://nos.nl/artikel/2557385-reddingsplan-voor-europese-industrie-komt-voor-bedrijven-geen-moment-te-vroeg

[4] https://www.nporadio1.nl/nieuws/politiek/f86d18c1-70fd-4937-af86-0c144d96fb32/minister-hermans-reageert-op-bbb-klimaatdoelen-blijven-overeind

[5] https://www.schulinck.nl/omgevingsrecht-nieuws-veel-organisaties-kritisch-over-klimaatplan-hermans/

[6] https://eenvandaag.avrotros.nl/panels/opiniepanel/alle-uitslagen/item/steun-voor-klimaatdoelen-blijft-maar-er-is-weerstand-tegen-extra-maatregelen-om-ze-te-halen/

[7] https://www.hogeschoolrotterdam.nl/hogeschool/nieuws/ergens-bij-horen-is-een-basisbehoefte/

[8] https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/kamer_in_het_kort/pvv-vraagt-naar-burgerberaad-klimaat

[9] https://www.paagman.nl/product/2635196/in-het-oog-van-de-storm-door-luc-goeteyn

Deel deze column